Từ năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến sẽ giao trực tiếp cho các trường đại học tự xét chọn và bổ nhiệm chức danh Giáo sư và phó Giáo sư, thay vì duy trì mô hình xét duyệt tập trung ba cấp như trước đây.
Quy trình mới sẽ cắt giảm triệt để từ ba bước gồm Hội đồng cấp trường, Hội đồng ngành và Hội đồng Giáo sư Nhà nước xuống còn một cấp duy nhất.
Theo đó, các trường đại học sẽ chủ động hoàn toàn từ khâu tuyển chọn, đánh giá đến ra quyết định bổ nhiệm dựa trên nhu cầu công việc thực tế của từng đơn vị.
Bước đi này được Bộ Giáo dục đánh giá là một bước tiến lớn giúp tăng tính tự chủ, xóa bỏ tư duy hành chính hóa và tiệm cận với mô hình giáo dục tiên tiến của quốc tế.
Tuy nhiên, theo giới quan sát, quyết định mang tính đột phá này đang làm dấy lên những mối lo ngại sâu sắc trong dư luận về nguy cơ “lạm phát” học hàm.
Khi tình trạng thương mại hóa giáo dục và lạm phát học vị vốn đã là một vấn nạn nhức nhối trong những năm trước đây, nay việc trao toàn quyền xét duyệt cho cấp cơ sở đang đặt ra dấu hỏi lớn về tính minh bạch.
Trong bối cảnh năng lực quản trị của nhiều trường đại học tại Việt Nam chưa đồng đều, việc chuyển giao này dễ dẫn đến tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi”.
Hơn nữa, áp lực từ lợi ích nhóm hoặc mua bán trục lợi thương mại có thể khiến các tiêu chuẩn sẽ bị hạ thấp và từ đó sẽ làm suy giảm uy tín của nền giáo dục Việt Nam trên trường quốc tế.
Để chính sách mới không đi vào vết xe đổ của sự buông lỏng quản lý như trước đây, theo giới chuyên gia cho rằng chìa khóa quyết định nằm ở khâu hậu kiểm thay vì tiền kiểm. Bộ Giáo dục và Đào tạo bắt buộc phải duy trì một bộ tiêu chuẩn khung khắt khe và đóng vai trò trọng tài nghiêm minh.
Đồng thời, việc công khai để xã hội giám sát, cùng với các chế tài nghiêm khắc như tước quyền bổ nhiệm vĩnh viễn đối với các cơ sở sai phạm, để bảo vệ chất lượng đào tạo một cách thực chất.
Hồng Lĩnh – Thoibao.de
