Hơn 205.000 cơ sở kinh doanh rút lui trong thời gian ngắn là một tín hiệu đáng lo, nhưng quy toàn bộ nguyên nhân cho một “kịch bản” hay động cơ ẩn giấu là cách nhìn quá đơn giản. Sau Nghị quyết 68, thực tế cho thấy khoảng cách giữa định hướng và thực thi vẫn là vấn đề cũ: thủ tục phức tạp, chi phí tuân thủ cao, tiếp cận vốn khó, sức cầu yếu. Những yếu tố này cộng hưởng mới tạo ra áp lực lên hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.
Nền kinh tế dựa nhiều vào gia công, phụ thuộc chuỗi cung ứng khu vực, khiến biên lợi nhuận mỏng và dễ tổn thương trước biến động. Khi chi phí đầu vào tăng, thị trường chậm lại, và quy định chưa kịp thích ứng, việc nhiều cơ sở đóng cửa là hệ quả có thể dự đoán—không cần đến giả thuyết “thiết kế để thất bại”.
Câu hỏi hợp lý hơn là: cải cách nào giúp giảm chi phí không chính thức, đơn giản hóa thuế phí, và tạo sân chơi công bằng? Trách nhiệm không nằm ở một cá nhân hay khẩu hiệu, mà ở chất lượng thể chế và năng lực thực thi trên toàn hệ thống. Nếu không xử lý được những nút thắt này, mọi tuyên bố “cởi trói” sẽ khó chuyển thành kết quả. Và khi niềm tin kinh doanh suy giảm, thiệt hại lớn nhất vẫn rơi vào khu vực yếu thế nhất của nền kinh tế.










