Những ngày gần đây, dư luận trong và ngoài nước đang xôn xao trước thông tin chưa chính thức lan truyền trên không gian mạng về việc Phó GS, TS Nguyễn Thế Kỷ sẽ được bố trí về giữ chức Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam thay thế cho ông Nguyễn Quang Thiều từ ngày 1/8/2026.
Tuy nhiên, theo các nguyên tắc tổ chức hiện hành, chức danh người đứng đầu Hội Nhà văn Việt Nam không do cơ quan quản lý chỉ định trực tiếp, mà phải thông qua quá trình bầu cử bởi Ban Chấp hành mới tại Đại hội toàn quốc Khóa XI, dự kiến sẽ diễn ra vào mùa thu năm 2026.
Hiện tại, nhà văn Nguyễn Quang Thiều vẫn đang đảm nhiệm vai trò Chủ tịch và tiếp tục điều hành các công việc chung để chuẩn bị cho kỳ Đại hội quan trọng này.
Tuy nhiên, trong hệ thống chính trị Việt Nam, ranh giới giữa nguyên tắc và những quyết định thực tế đôi khi có những khoảng trống khó lường, nhất là khi đặt trong bối cảnh các biến động chính trị “ngầm” liên quan đến Hội Nhà văn Việt Nam đang sục sôi.
Cơn bão dư luận hiện nay bắt nguồn từ vụ án hình sự liên quan đến cuốn sách mang tên “Chuyện với Thanh” do Nhà xuất bản Hội Nhà văn cấp phép và chịu trách nhiệm.
Việc cơ quan chức năng tiến hành khởi tố Giám đốc Đào Bá Đoàn vào tháng 7/2026, trước những phản ứng dữ dội từ lực lượng Dư luận viên và các kênh truyền thông bảo thủ đã tạo ra một áp lực lớn đè lên vai ông Nguyễn Quang Thiều.
Theo đó, áp lực này không đơn thuần là sự quy trách nhiệm hành chính thông thường, mà là một đòn chính trị được tính toán kỹ lưỡng nhằm siết chặt vấn đề tự do tư tưởng, học thuật và văn hóa.
Những cuộc công kích ồ ạt, liên hoàn này cho thấy một dòng chảy ngầm mạnh mẽ từ phe bảo thủ đang muốn tận dụng khủng hoảng của Hội Nhà văn Việt Nam để định hình lại cấu trúc quyền lực.
Được biết, theo giới quan sát, ông Nguyễn Thế Kỷ nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương hiện đang giữ chức Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương nhiệm kỳ 2021-2026.
Đồng thời, trước đây, ông Nguyễn Thế Kỷ là một nhân vật thân cận của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, người được cho là đại diện cho xu hướng bảo thủ và kiên định với ý thức hệ Cộng sản.
Dù vậy, vẫn theo giới quan sát, sự hiện diện của ông Nguyễn Thế Kỷ ở vị trí Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, hay phụ trách lý luận văn nghệ không là một mối đe dọa trực tiếp đến tương lai chính trị của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Nhưng nó phản ánh một bàn cờ chính trị đan xen phức tạp giữa công cuộc cải cách thể chế và xu hướng bảo thủ ý thức hệ.
Tuy nhiên, mối tương quan này là sự lệch tầng về quyền lực, ông Nguyễn Thế Kỷ và phái bảo thủ trong lĩnh vực văn hóa, văn nghệ không đủ tầm để lung lay chiếc ghế của người đứng đầu Đảng CSVN.
Chính vì không thể tấn công trực diện vào cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, phái bảo thủ ý thức hệ đã sử dụng các định chế lý luận làm vũ khí để kìm hãm và thu hẹp biên độ của cái gọi là “tư tưởng khai phóng”.
Những sự cố tại Hội Nhà văn Việt Nam trở thành cái cớ để họ – tức phe bảo thủ chứng minh rằng việc buông lỏng kiểm soát văn hóa sẽ dẫn đến chệch hướng chính trị, qua đó tạo ra đòn đánh vào các nỗ lực cải cách bộ máycuar ông Tô Lâm.
Đây chính là lý do vì sao, để củng cố quyền lực, ông Tô Lâm vẫn duy trì chiến lược cân bằng. Cụ thể, tại Hội nghị Trung ương 3 – Khóa XIV, ông đã nhấn mạnh tinh thần “kỷ cương” và “bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”.
Do đó, theo giới phân tích, dưới áp lực của phái bảo thủ ông Nguyễn Thế Kỷ giữ cương vị Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, sẽ như một “van an toàn” và duy trì lực cản mang tính ý thức hệ.
Buộc ông Tô Lâm phải thận trọng, đồng thời phải giữ chặt “dây cương” chính trị để tránh khủng hoảng nội bộ như hiện nay.
Trà My – Thoibao.de
