Ngày 3/9/2026, tại Hội nghị toàn quốc của Đảng CSVN, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đã đưa ra một tuyên bố gây chú ý khi nhấn mạnh sự thay đổi trong tư duy quản trị.
Theo ông Ngọc: “Chúng ta lâu nay thường chú ý kiểm tra cán bộ làm sai cái gì. Trong giai đoạn mới, cần quan tâm thêm cả một câu hỏi khác: Việc thuộc chức trách, thẩm quyền của đồng chí, tại sao đồng chí không làm?”.
Theo giới quan sát, ông Ngọc là một nhân vật thân cận bậc nhất của ông Tô Lâm đang đòi hỏi hệ thống cần quán triệt tinh thần “không làm cũng phải chịu trách nhiệm” nhằm chấm dứt tình trạng đùn đẩy công việc.
Đáng chú ý, ông Nguyễn Duy Ngọc nêu yêu cầu phân biệt rõ ràng giữa những người có “động cơ trong sáng” nhưng vướng rào cản pháp lý để bảo vệ họ, và những cán bộ “sợ sai” nên không dám làm, để xử lý nghiêm minh và không để người dám làm việc khó gặp nhiều rủi ro hơn.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn qua, đây có vẻ là một thông điệp quyết liệt nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong bộ máy của hệ thống chính trị tại ViệtNam từ trước đến nay.
Thế nhưng, câu hỏi của ông Nguyễn Duy Ngọc chỉ đúng về mặt bề nổi, còn nguyên nhân cốt lõi khiến bộ máy rơi vào trạng thái tê liệt suốt nhiều năm qua lại hoàn toàn bị né tránh.
Đó là, sự thiếu công bằng và tính phe phái trong hệ thống chính trị của Đảng CSVN, và thực tế trong việc áp dụng các quyết định bổ nhiệm nhân sự cấp cao.
Theo đó, hiện tượng giới chức lãnh đạo sợ trách nhiệm hay không dám ra quyết định không phải tự nhiên và mới xuất hiện trong thời gian gần đây.
Theo Reuters, chiến dịch “đốt lò” kéo dài hơn một thập kỷ cùng những cuộc tranh giành quyền lực nội bộ đã làm chậm lại một cách đáng kể các hoạt động của bộ máy nhà nước.
Việc chậm trễ hay trì hoãn phê duyệt các dự án đầu tư công, đã làm đình trệ nhiều tỷ đô la nguồn vốn công lẫn vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời gieo rắc sự lo lắng lớn cho các nhà đầu tư.
Điều đáng nói, các cán bộ cấp dưới không phải hèn nhát hay lười biếng. Họ sợ sai vì thực tế cho thấy, cùng một chữ ký hay một quyết định phê duyệt, nếu có người có hậu thuẫn vững chắc thì sẽ được ca ngợi là “dám nghĩ, dám làm”.
Ngược lại, người không thuộc phe cánh của người đứng đầu sẽ bị xử lý hình sự không thương tiếc. Khi việc xử lý kỷ luật chỉ nhắm vào những người yếu thế, việc “sợ sai” trở thành bản năng sinh tồn tự nhiên của đội ngũ công chức.
Khi ông Nguyễn Duy Ngọc cho rằng cần phân biệt người có “động cơ trong sáng” và kẻ “sợ sai”, thì công luận đặt lại câu hỏi: Ai sẽ là người giữ quyền phân biệt ranh giới đó?
Trong một thể chế chính trị mà các tiêu chuẩn đánh giá mang tính định tính, thước đo “động cơ trong sáng” thực chất nằm trong tay những kẻ nắm giữ quyền lực.
Một dự án vướng mắc nếu được phê duyệt bởi người thuộc “nhóm lợi ích Hưng yên” thì dễ dàng được bỏ qua, ngược lại, những người khác bên ngoài chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể vướng vòng lao lý, trong khi các phản biện của xã hội lại bị kiểm soát gắt gao.
Đồng thời, công luận nhận ra rằng các vụ việc vi phạm của quan chức cấp cao hay người có thế lực thường được xử lý qua loa. Người dân và chính lực lượng cán bộ cơ sở nhìn thấy rất rõ nghịch lý này.
Việc ông Ngọc đặt ra câu hỏi “tại sao không làm” mà không có gốc rễ về cơ sở pháp lý và sự an toàn cho người thực thi sẽ chỉ tạo thêm một tầng áp lực mới. Cán bộ lãnh đạo sẽ không dại “làm liều” khi hệ thống pháp luật còn chồng chéo, chưa có đủ sự minh bạch và thiếu nhất quán.
Do đó, câu hỏi của Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đáng lẽ phải đảo ngược lại là: Việc thuộc trách nhiệm của hệ thống, tại sao hệ thống không làm cho công bằng và minh bạch trước?
Muốn cán bộ thực sự dám làm, điều kiện tiên quyết là pháp luật phải đứng trên yếu tố phe phái và vùng cấm phải được loại bỏ.
Trà My – Thoibao.de
