36 mét – một con số đủ cao để khiến người ta phải ngước nhìn. Nhưng điều đáng nhìn hơn có lẽ không nằm ở chiều cao, mà ở câu hỏi: vì sao Hà Nội lại chọn một “Khải Hoàn Môn” để đặt bên hồ Hoàn Kiếm? Ngày 7/9, đề xuất này được đưa ra lấy ý kiến công chúng, với hình tượng lấy cảm hứng từ đôi cánh chim hạc vươn lên. Nghe rất mỹ miều. Nhưng mỹ miều liệu đã đồng nghĩa với phù hợp?
Kiến trúc sư Lê Quang đặt vấn đề từ gốc: Khải Hoàn Môn vốn gắn với truyền thống La Mã, với những tuyến đường nghi lễ nơi đoàn quân chiến thắng, chiến lợi phẩm và tù binh tiến vào thành phố trước khi tới trung tâm quyền lực. Đem một biểu tượng mang dấu ấn chiến thắng quân sự đặt vào không gian lịch sử đặc biệt của hồ Hoàn Kiếm vì thế không đơn giản là chuyện “đẹp hay xấu”. Nó là câu chuyện về ngữ nghĩa và ký ức đô thị.
Ông Đào Ngọc Nghiêm cũng cho rằng vị trí này “chưa hợp lý”, đồng thời nhấn mạnh phải nhận diện đúng những giá trị cần gìn giữ trước khi điều chỉnh theo bối cảnh mới. Hà Nội tất nhiên cần đổi mới, nhưng đổi mới không có nghĩa là cứ thấy một khoảng trống là dựng thêm một biểu tượng. Với Hoàn Kiếm – nơi mỗi viên gạch, hàng cây và khoảng không đều mang ký ức – câu hỏi đáng giá nhất có lẽ không phải “dựng được không?”, mà là dựng lên để làm gì?










