Trước tiên, cần khẳng định Nghị định 178 là chủ trương hết sức đúng đắn và đáp ứng đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn trong công cuộc tinh giản bộ máy của hệ thống hành chính ở Việt Nam.
Tuy nhiên, kết quả từ đợt thanh tra của Kiểm toán Nhà nước vừa qua đã bộc lộ ra những mặt trái “cay đắng” trong quá trình thực hiện quá vội vã và thiếu tính toán của các cơ quan chiến lược của Đảng CSVN.
Theo đó, chính sách vốn dùng để tối ưu hóa bộ máy nhà nước đã bị lợi dụng trục lợi và biến tướng nghiêm trọng, gây ra thiệt hại kinh tế vô cùng lớn cùng với các bài học cay đắng trong việc trọng dụng nhân tài.
Một trong những thực tế cay đắng nhất được phơi bày qua việc triển khai Nghi định 178 là tâm lý mệt mỏi, chán chường của những cán bộ có tâm, có tài và là người tử tế.
Có một sự thật nghiệt ngã cần được nhìn nhận thẳng thắn, chốn công sở vẫn là mảnh đất ngột ngạt bị thao túng bởi bè phái, phe cánh và những cuộc đấu đá giành giật lợi ích nhóm. Cho nên, với những người thẳng thắn và nghĩa khí, đây là môi trường quá nhiều độc hại.
Trong bối cảnh đó, khi một số đông “người tử tế” không muốn dây dưa vào các ê-kíp thủ lợi, nhiều cán bộ có năng lực chọn cho mình cách buông bỏ, chủ động xin rút lui theo diện Nghị định 178 để giữ lấy sự bình yên.
Người tài không sợ gian khổ hay áp lực công việc, họ chỉ nản lòng khi thấy sự chính trực của mình bị xem là vật cản của các nhóm lợi ích và bị cô lập bởi số đông trục lợi.
Đáng lo ngại hơn cả là khi chính sách mang tính “nhân văn” này bị các nhóm lợi ích biến thành một “chiếc bẫy” tinh vi để thanh trừng người không cùng phe cánh một cách hợp pháp. Các nhóm lợi ích sẵn sàng nới lỏng tiêu chuẩn, lách luật để phê duyệt cho các cán bộ thẳng thắn nghỉ diện Nghị định 178 một cách nhanh chóng nhất.
Đến khi cơ quan thanh tra hay kiểm toán vào cuộc thì việc đã rồi. Kết quả là, nhóm phê duyệt sai với động cơ loại bỏ người không hợp cạ khỏi ê-kíp chỉ bị kiểm điểm hay khiển trách qua loa.
Trong khi đó, đến nay chính người cán bộ ngay thẳng bỗng chốc biến thành “người cố ý vi phạm”, và sắp tới đây sẽ chịu các hình thức xử lý kỷ luật.
Đây là một sự bất công tột cùng khi các lãnh đạo gian ngoan đạt được mục đích kép, còn người ngay thẳng ra đi trong tư thế của những kẻ ham trục lợi.
Theo giới chuyên gia quản lý nhà nước đơn xin nghỉ chỉ là nguyện vọng đơn phương của mỗi cá nhân và hoàn toàn không tự nó gây ra hậu quả pháp lý.
Hậu quả xuất tiền ngân sách sai quy định hay làm sai lệch hồ sơ chỉ thực sự phát sinh khi người có thẩm quyền cố tình phê duyệt sai hoặc buông lỏng trách nhiệm là người gác cổng.
Nếu cơ quan thanh tra quy kết trách nhiệm vi phạm cho người xin nghỉ, trong khi lại xem nhẹ hành vi cố ý làm trái của người ký duyệt, đó chính là sự đảo ngược công lý hành chính.
Theo đó, người xin nghỉ chỉ có nghĩa vụ dân sự là hoàn trả số tiền nhận không đúng chế độ, còn trách nhiệm kỷ luật hay xử lý hình sự phải thuộc về kẻ nắm quyền lực đã dung túng hoặc cố tình làm sai.
Trong bối cảnh Tổng Bí thư Tô Lâm đang phát động quyết liệt chiến dịch đưa đất nước bước vào Kỷ nguyên mới với yêu cầu cao về tính hiệu năng của bộ máy.
Để luật pháp thực sự là tấm khiên bảo vệ người lương thiện và chính sách không bị biến thành công cụ hạ bệ nhau, công tác quản lý nhà nước cần một tư duy đổi mới tận gốc.
Trước hết, hệ thống tư pháp và thanh tra phải phân hóa trách nhiệm pháp lý một cách triệt để, tách bạch nghĩa vụ hoàn trả tài chính của người thụ hưởng với trách nhiệm hình sự của các lãnh đạo phê duyệt sai.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công khai minh bạch bằng cách bắt buộc phải kỷ luật và thông báo danh tính nhóm cán bộ ký duyệt sai để chấm dứt nạn vô trách nhiệm tập thể mà không ai chịu trách nhiệm.
Trà My – Thoibao.de
