Khi Chỉ thị 20 từng được ban hành với giọng điệu quyết liệt như một mệnh lệnh chuyển đổi không thể đảo ngược, ít ai nghĩ chỉ ít lâu sau, chính sách ấy lại phải co hẹp thành mô hình thí điểm giới hạn ở phường Hoàn Kiếm, chỉ áp dụng cuối tuần và vài khung giờ chọn lọc. Sự thay đổi này không đơn thuần là kỹ thuật thực thi, mà phơi ra một nghịch lý: một chủ trương từng yêu cầu hàng triệu dân thích nghi ngay lập tức lại có thể chững lại khi các tập đoàn công nghiệp và một chính phủ đối tác lên tiếng.
Khi Chỉ thị 20 do Thủ tướng Phạm Minh Chính ký khiến người dân lo đổi xe, lo sinh kế, lo chi phí chuyển đổi, phản ứng ấy từng được xem là phải chấp nhận vì lợi ích môi trường. Nhưng đến khi Honda cảnh báo nguy cơ phá vỡ thị trường 4,6 tỷ USD và tác động việc làm, lệnh cấm cứng rắn bỗng mềm thành phát thải thấp có điều kiện. Vậy rốt cuộc cái gì làm chính sách dịch chuyển — khoa học môi trường hay sức ép thương mại? Nếu một quyết định tầm quốc gia có thể lung lay trước chuyến thăm ngoại giao, người ta có quyền hỏi ai thực sự định hình chính sách: nhà nước, thị trường hay các đối tác chiến lược?
Điều đáng nói hơn, sự điều chỉnh này còn làm lộ mâu thuẫn trong quản trị: chính sách được công bố theo hướng triệt để, nhưng thực thi lại dè dặt vì phản lực kinh tế. Người dân từng chuẩn bị hy sinh quyền đi lại, giờ chứng kiến chỉ thị đổi hướng vì áp lực bên ngoài, khó tránh cảm giác niềm tin bị thử thách. Nếu chuyển đổi xanh là thật, nó phải dựa trên lộ trình khả thi chứ không thể là mệnh lệnh rồi lùi bước. Bởi đáng lo nhất không phải lệnh cấm bị sửa, mà là hình ảnh một chính sách quốc gia có thể rung chuyển chỉ vì động cơ địa chính trị và lợi ích công nghiệp.
https://www.facebook.com/share/p/1FQFFBDp9q/
